CCA vs peak amps: wat betekent Cold Cranking Amps echt?

Op de ene jumpstarter staat 2000 A, op de andere 3000 A, en op de accu in je auto staat 640 A (EN). Drie getallen die op hetzelfde lijken te slaan, maar uit drie totaal verschillende metingen komen. Eén ervan komt uit een test met een norm erachter. De andere twee komen van de verpakkingsafdeling.

Wat Cold Cranking Amps letterlijk meet

Cold Cranking Amps is geen eigenschap van een accu zoals gewicht of afmeting. Het is de uitkomst van een test. Die test stelt drie dingen vast en legt ze alle drie vast in getallen.

Ten eerste de temperatuur: min 18 graden Celsius, oftewel 0 graden Fahrenheit. Dat is geen willekeurig gekozen getal, het is de Amerikaanse ronde waarde die de wereldstandaard werd. Ten tweede de duur: 30 seconden onafgebroken ontladen. Ten derde de spanningsondergrens: de klemspanning mag in die 30 seconden niet onder 7,2 V zakken.

Die 7,2 V lijkt willekeurig, maar is het niet. Een loodaccu van 12 V bestaat uit zes cellen. 7,2 gedeeld door 6 is precies 1,2 V per cel, en dat is het punt waarop de fabrikanten hebben afgesproken dat een cel als uitgeput geldt. Zakt de spanning daar tijdens de test onder, dan haalt de accu de opgegeven CCA-waarde niet.

Belangrijk om te onthouden: CCA is bedacht voor loodaccu's. De hele testopzet gaat ervan uit dat je met zwavelzuur en loodplaten werkt. Dat verklaart later in dit artikel waarom je die waarde zelden op een lithium jumpstarter terugvindt.

De CCA-test: 30 seconden bij min 18 graden

Zo verloopt de meting in een testlab, stap voor stap:

1. Volledig laden. De accu gaat eerst naar 100 procent. Een halfvolle accu haalt zijn CCA-waarde nooit, dus de test zou zinloos zijn.
2. Doorkoelen tot in de kern. De accu staat ongeveer 24 uur in een klimaatkast op -18 °C. Niet alleen het omhulsel moet koud zijn, ook het zuur en de platen binnenin. Dit is de stap die de meeste tijd kost.
3. Ontladen met de opgegeven stroom. Een belastingsbank trekt de nominale CCA-waarde uit de accu. Staat er 640 A op, dan wordt er 640 A getrokken.
4. Spanning meten op de klok. Bij de SAE-methode wordt na 30 seconden afgelezen. Is de klemspanning dan nog 7,2 V of hoger, dan is de waarde gehaald. Zakt hij eronder, dan moet het opgegeven getal omlaag.

Wat deze test zo bruikbaar maakt is niet de exactheid, maar de herhaalbaarheid. Twee accu's van verschillende merken die allebei 640 A EN op het label hebben, zijn onder dezelfde omstandigheden getest. Je vergelijkt dus appels met appels. Bij piekstroom is dat, zoals verderop blijkt, niet het geval.

SAE, EN, IEC en DIN: vier normen, vier getallen

Hier gaat het bij het vergelijken vaak mis. De koudstarttest bestaat namelijk in vier varianten, en die geven voor exact dezelfde accu vier verschillende uitkomsten. Alle vier meten bij -18 °C, maar ze verschillen in duur en in de spanning die overeind moet blijven.

Norm	Gebied	Meetvoorwaarde bij -18 °C	Zelfde accu, ruwe indicatie
SAE J537	Verenigde Staten	30 s ontladen, spanning blijft ≥ 7,2 V	600 A
EN 50342-1	Europa	Na 10 s nog ≥ 7,5 V, daarna in tweede fase door tot 6,0 V, totaal ≥ 73 s	570 A
IEC 60095-1	Internationaal	60 s ontladen, spanning blijft ≥ 8,4 V	450 A
DIN 43539	Duitsland (ouder)	Na 30 s nog ≥ 9,0 V en 150 s door tot 6,0 V	360 A

Kijk vooral naar de rechterkolom. Dezelfde accu mag zich 600 A noemen volgens SAE en 360 A volgens DIN. Het verschil is bijna een factor twee, terwijl er fysiek niets veranderd is. DIN is de strengste: die eist dat de spanning na 30 seconden nog boven 9,0 V staat, waar SAE genoegen neemt met 7,2 V.

CCA, CA, MCA en HCA: dezelfde test, andere temperatuur

Naast de vier normen bestaan er ook nog drie temperatuurvarianten van dezelfde 30-secondentest. Ze zien er op een label bijna hetzelfde uit, maar leveren steeds een hoger getal op naarmate het warmer wordt. Simpelweg omdat een warme accu meer stroom kan leveren.

Afkorting	Voluit	Testtemperatuur	Duur en grens	Bij een accu van 600 CCA
CCA	Cold Cranking Amps	-18 °C	30 s tot 7,2 V	600 A
CA of MCA	(Marine) Cranking Amps	0 °C	30 s tot 7,2 V	ongeveer 750 A
HCA	Hot Cranking Amps	26,7 °C	30 s tot 7,2 V	ongeveer 900 A

Een verkoper die CA of MCA vermeldt zonder het uit te leggen, geeft je dus een getal dat ongeveer 25 procent hoger ligt dan de CCA van diezelfde accu. Op een boot is MCA een logische maat, want daar start je zelden bij min 18 graden. In een auto op een Nederlandse januariochtend is CCA de relevante waarde.

Wat piekstroom werkelijk is

Piekstroom, op verpakkingen meestal peak amps of piekvermogen, is de allerhoogste stroom die er door de klemmen gaat op het moment dat het circuit sluit. Dat moment duurt geen 30 seconden en zelfs geen seconde: het gaat om milliseconden.

Fysiek is die waarde het gevolg van twee dingen: de open klemspanning van de accupack en de totale inwendige weerstand van cellen, kabels en klemmen. Sluit je die aan op iets met vrijwel geen weerstand, dan schiet de stroom in een flits omhoog en zakt hij daarna direct terug naar wat de cellen kunnen volhouden.

Het probleem is niet dat die waarde onzin is. Het probleem is dat er geen enkele norm bij hoort. Er is geen voorgeschreven meetduur, geen voorgeschreven temperatuur, geen minimumspanning die overeind moet blijven en geen verplichting om de waarde überhaupt te meten in plaats van te berekenen. Een fabrikant die de open klemspanning deelt door de gemeten inwendige weerstand mag het resultaat gewoon op de doos zetten.

Waarom piekstroom een marketinggetal is

Zet je de twee meetmethodes naast elkaar, dan wordt duidelijk waarom het ene getal zoveel groter is dan het andere. CCA meet wat er overblijft na 30 seconden zwoegen in de kou. Piekstroom meet wat er in de eerste flits opkomt bij kamertemperatuur. Dat is het verschil tussen vragen hoe hard iemand een uur kan fietsen en vragen hoe hard hij één trap kan geven.

Voor het daadwerkelijk starten van een motor is die eerste flits nauwelijks relevant. Zo ziet een echte startpoging eruit in stroom:

• De eerste milliseconden: een korte inrush-piek terwijl de startmotor nog stilstaat. Dit is het gebied waar de peak-amps-claim over gaat.
• Daarna 1 tot 3 seconden onafgebroken doordraaien. Een benzinemotor van gemiddelde grootte trekt daarbij grofweg 150 tot 350 A, een dieselmotor eerder 300 tot 600 A. Dit is het gebied waar het starten daadwerkelijk gebeurt.
• Ondertussen mag de spanning aan de klemmen niet te ver wegzakken. Onder ongeveer 9,5 V wordt het spannend voor de regelelektronica, en zonder elektronica geen brandstofinspuiting.
• Lukt het niet in één keer, dan volgt een tweede en soms derde poging. Het apparaat moet die reeks aankunnen, niet één flits.

CCA en piekstroom naast elkaar

Kenmerk	CCA	Piekstroom (peak amps)
Wat het meet	Stroom die 30 seconden wordt volgehouden	Hoogste momentane stroom
Meetduur	30 seconden (SAE), 73 seconden (EN)	Milliseconden, niet vastgelegd
Temperatuur	-18 °C	Niet vastgelegd, meestal 20 tot 25 °C
Minimale spanning	7,2 V (SAE) of 7,5 V na 10 s (EN)	Geen ondergrens
Norm	SAE J537, EN 50342, IEC 60095, DIN 43539	Geen
Gemeten of berekend	Altijd gemeten	Mag berekend worden
Waar je het vindt	Accu's	Jumpstarters en boosters
Tussen merken vergelijkbaar	Ja, binnen dezelfde norm	Nee
Typische orde van grootte	500 tot 800 A voor een personenauto-accu	1500 tot 3000 A op een handzaam toestel

De onderste rij verklaart het misverstand dat wij het vaakst horen: mensen zien 3000 A op een jumpstarter en 640 A op hun accu, en concluderen dat de jumpstarter bijna vijf keer zo sterk is. Dat klopt niet. Het zijn twee verschillende metingen, en tussen de twee getallen bestaat geen omrekenfactor.

Waarom kou de rekensom omdraait

De CCA-test is niet voor niets bij -18 °C bedacht. Kou doet namelijk twee dingen tegelijk, en beide werken tegen je.

Aan de ene kant vertraagt de chemische reactie in de accu. Het zuur wordt stroperiger, de ionen bewegen langzamer en de accu kan simpelweg minder stroom leveren. Aan de andere kant wordt de motorolie dikker, waardoor de startmotor meer koppel moet leveren om dezelfde krukas rond te krijgen. Je accu levert minder op het moment dat je motor meer vraagt.

Temperatuur	Beschikbaar accuvermogen (vuistregel)	Benodigd startkoppel (vuistregel)
+27 °C	100 %	100 %
0 °C	ongeveer 80 %	ongeveer 155 %
-18 °C	ongeveer 50 %	ongeveer 210 %
-29 °C	ongeveer 40 %	ongeveer 250 %

Bij -18 °C heeft een accu dus ongeveer de helft van zijn vermogen beschikbaar terwijl de motor er ruim het dubbele van vraagt. Dat is de reden dat auto's in de winter stukgaan op een accu die in september nog prima leek. Wat er in de zomer aan reserve overblijft, is in de winter precies de marge die je nodig hebt.

Dezelfde natuurkunde geldt voor lithiumcellen in een jumpstarter, alleen ligt de grens daar anders. Ook lithium levert bij -20 °C aanmerkelijk minder dan bij kamertemperatuur. Een piekwaarde die op een verwarmde testbank is gemeten, haal je op een vrieskoude parkeerplaats hoe dan ook niet.

Waarom op een jumpstarter zelden CCA staat

Nu de logische vraag: als CCA zoveel eerlijker is, waarom vermelden fabrikanten van jumpstarters het dan niet gewoon?

Daar zijn twee redenen voor, en eentje daarvan is legitiem. De legitieme reden is dat de CCA-test is geschreven voor loodaccu's. Een lithiumpack heeft een compleet andere ontlaadcurve: de spanning blijft lang vlak en zakt daarna vrij abrupt weg. Een 30-secondentest tot 7,2 V zegt over zo'n pack weinig zinnigs, en bovendien draai je een startmotor nooit 30 seconden aan één stuk rond. Op dat punt is de kritiek op fabrikanten dus onterecht.

De minder legitieme reden is dat een piekwaarde nu eenmaal groter oogt. Zolang niemand een norm oplegt, is er weinig reden om een bescheidener maar bruikbaarder getal te publiceren. Het gevolg is dat je als koper met twee onvergelijkbare eenheden zit en zelf moet uitzoeken wat een apparaat werkelijk kan.

Welk getal je wél zoekt op een specsheet

Loop je langs een specificatielijst, dan zijn dit de regels die er in volgorde van belang toe doen:

• Volgehouden startstroom, soms aangeduid als start current of cranking amps. Dit is de stroom die het toestel enkele seconden vasthoudt. Staat hij erbij, dan is dat het meest bruikbare getal op de hele lijst.
• Spanning onder belasting. Een apparaat dat tijdens het kruien boven de 10 V blijft, doet zijn werk. Zakt het naar 8 V, dan haakt de motormanagementcomputer af nog voordat de motor aanslaat.
• Capaciteit in mAh of Wh. Dit bepaalt hoe vaak je kunt starten, niet hoe hard. Een pack met veel capaciteit maar magere ontlaadstroom start één keer stroef en daarna niet meer beter.
• Geldt de waarde bij 12 V of bij 24 V? Een 24V-toestel levert bij gelijk vermogen ongeveer de helft van de stroom. Een lager amperegetal betekent daar dus niet automatisch minder kracht.
• Werktemperatuurbereik. Staat er -20 tot +60 °C, dan weet je waar de grens ligt. Ontbreekt die regel, dan is dat op zichzelf al informatie.

Wat je vooral niet moet doen, is twee toestellen sorteren op piekwaarde en de hoogste kiezen. Dat is precies het gedrag waar het getal voor is bedacht.

CCA terugvinden op je eigen accu

Wil je weten waar je auto op gebouwd is, dan hoef je niets te meten: het staat op de accu zelf. Op de bovenkant of de zijkant vind je een reeks als 12V 72Ah 640A (EN). Die drie waarden betekenen het volgende.

12 V is de nominale spanning, niets bijzonders. 72 Ah is de capaciteit, gemeten over 20 uur ontladen: dit zegt hoe lang de accu iets kan voeden, niet hoe hard hij kan duwen. 640 A (EN) is de koudstartwaarde met de norm erachter. Die toevoeging tussen haakjes is het belangrijkste teken op het hele label, want zonder normaanduiding is het getal niet te vergelijken.

Soms staat er nog een vierde waarde: RC of reservecapaciteit, uitgedrukt in minuten. Dat is het aantal minuten dat de accu 25 A kan leveren voordat hij op 10,5 V uitkomt. Handig als je wilt weten hoe lang je met een defecte dynamo nog doorrijdt, maar het zegt niets over koud starten.

Vervang je de accu, hanteer dan één regel: de nieuwe accu mag de koudstartwaarde van de fabrikant nooit onderschrijden. Hoger mag altijd. Een startmotor trekt namelijk de stroom die hij nodig heeft en niet meer, dus een accu met extra CCA belast niets. Hij houdt alleen meer over.

Zelf meten: wat een multimeter wel en niet laat zien

Laten we hier meteen duidelijk over zijn: met een multimeter meet je nooit CCA. Een multimeter meet spanning, en spanning zegt iets over de laadtoestand, niet over hoeveel stroom de accu kan leveren. Een accu kan er op 12,7 V perfect uitzien en toch geen 200 A meer kunnen leveren omdat de platen gesulfateerd zijn.

Wat je met een multimeter wél kunt, is dit:

1. Rustspanning meten. Minstens 30 minuten na het rijden, alles uit. Dit geeft de laadtoestand, zie de tabel hieronder.
2. De startdip bekijken. Meet aan de accupolen terwijl iemand anders start. Blijft de spanning tijdens het kruien boven 9,6 V, dan levert de accu nog. Zakt hij naar 9,0 V of lager terwijl de accu vol was, dan is de koudstartcapaciteit fors ingezakt.
3. De laadspanning controleren. Motor draaiend, meting aan de polen: 13,8 tot 14,6 V hoort daar te staan. Lager en de dynamo laadt niet goed bij, waardoor elke koude ochtend een gok wordt.

Rustspanning (12V, natte loodaccu)	Laadtoestand	Wat dat betekent
12,70 V of hoger	100 %	Vol, klaar voor een CCA-beoordeling
12,40 V	ongeveer 75 %	Nog bruikbaar, maar merkbaar minder marge in de kou
12,20 V	ongeveer 50 %	Bijladen, hier gaat sulfatering optreden
12,00 V	ongeveer 25 %	Een koude ochtend gaat dit waarschijnlijk niet halen
11,80 V of lager	vrijwel leeg	Diepontladen, blijvende schade is waarschijnlijk

Een AGM-accu ligt ongeveer 0,1 tot 0,2 V hoger in deze tabel. Wil je echt een CCA-schatting, dan heb je een geleidbaarheidstester nodig. Die stuurt een wisselsignaal door de accu, meet de inwendige weerstand en rekent dat om naar een geschatte CCA-waarde die je naast het getal op het label legt. De meeste garages hebben er een; zelf aanschaffen is voor incidenteel gebruik zelden de moeite waard.

Vier hardnekkige misverstanden

Meer piekstroom start altijd sneller

Nee. De startmotor trekt de stroom die hij nodig heeft, en dat is een vast gegeven van de motor. Meer aanbod aan piekstroom versnelt niets. Het geeft je alleen meer marge voordat de spanning wegzakt, en dat is iets anders dan snelheid.

De piekstroom van de jumpstarter moet hoger zijn dan de CCA van mijn accu

Dat is geen zinvolle vergelijking, want het zijn verschillende eenheden uit verschillende tests. Je kunt net zo goed de topsnelheid van een auto vergelijken met het trekgewicht van een andere. Wil je weten hoeveel ampère je nodig hebt, kijk dan naar wat je motor tijdens het kruien trekt, niet naar het label van je accu.

Een accu met meer CCA belast de startmotor of de dynamo

Nee. Stroom wordt gevraagd, niet opgedrongen. Een accu van 800 CCA in een auto die om 640 CCA vraagt, levert gewoon 640 A en houdt de rest achter de hand. Het enige nadeel is de prijs en soms het gewicht.

Je kunt piekstroom omrekenen naar CCA

Er circuleren vuistregels als delen door drie of door vijf. Die zijn er nooit officieel geweest en per merk klopt er niets van, juist omdat de piekwaarde niet genormeerd is. Twee toestellen met 2000 A op de doos kunnen na drie seconden kruien totaal verschillende stromen leveren. Iedere omrekenfactor is dus giswerk.

Wat de getallen bij onze modellen betekenen

Hieronder de modellen die wij voeren, met de twee gegevens die hard en controleerbaar zijn: de spanning waarop ze werken en de prijs. Bewust geen kolom met vage aanduidingen als sterk of gemiddeld, want daar heb je bij deze materie niets aan.

Model	Spanning	Prijs
Armor Mini	12 V	€ 79,95
Fast II	12 V	€ 99,95
Almighty M2 Pro	12 V	€ 119,95
Fast 2	12 V	€ 119,95
Almighty M6 Pro met luchtpomp	12 V	€ 129,95
Fast Max	12 V	€ 139,95
Armor	12 V	€ 139,95
Armor Pro 2	12 V	€ 199,95
Monster Start N1	12 V en 24 V	€ 279,95
Monster Start P1	12 V en 24 V	€ 349,95
Monster Start P2	12 V en 24 V	€ 359,95
P5 Monster Start	12 V en 24 V	€ 599,95

Twee modellen dragen een piekwaarde in hun naam, en juist die twee laten het probleem uit dit artikel goed zien. Op de Armor Pro 2 staat 3000 A, op de Monster Start N1 staat 2500 A. Op het getal alleen lijkt de Armor Pro 2 dus krachtiger, terwijl de N1 het zwaardere apparaat is: die werkt ook op 24 V en kost tachtig euro meer. Bij dezelfde geleverde energie halveert de stroom als je de spanning verdubbelt. Een lager amperegetal betekent bij 24V-toestellen dus niet minder kracht.

Bij de Monster Start P1 is het meest genoemde getal geen stroom maar capaciteit: 58.800 mAh. Dat bepaalt hoeveel startpogingen erin zitten voordat hij aan de lader moet, niet hoe hard hij duwt. Weer twee verschillende dingen, weer één getal dat het grootst oogt.

Zoek je uitleg over welk ampèregetal bij welk voertuig hoort, dan staat dat uitgewerkt in ons artikel over hoeveel ampère je werkelijk nodig hebt. Dit artikel gaat over de eenheden zelf.

Veelgestelde vragen

Wat betekent CCA precies?

CCA staat voor Cold Cranking Amps. Het is de stroom in ampère die een volledig geladen 12V-loodaccu 30 seconden lang kan leveren bij -18 °C, zonder dat de klemspanning onder 7,2 V zakt. Het is dus geen eigenschap maar de uitkomst van een genormeerde test.

Bij welke temperatuur wordt CCA gemeten?

Bij -18 °C, oftewel 0 graden Fahrenheit. De accu staat daarvoor ongeveer 24 uur in een klimaatkast, zodat niet alleen de behuizing maar ook het zuur en de platen op temperatuur zijn. Alle vier de gangbare normen (SAE, EN, IEC en DIN) gebruiken dezelfde -18 °C.

Hoelang duurt de CCA-test?

Bij de Amerikaanse SAE J537-methode wordt na 30 seconden ontladen de spanning afgelezen. De Europese EN 50342-methode duurt langer: na 10 seconden moet de spanning nog minstens 7,5 V zijn, waarna de ontlading in een tweede fase doorloopt tot 6,0 V met een totale duur van minimaal 73 seconden.

Is piekstroom hetzelfde als CCA?

Nee. Piekstroom is de hoogste stroom die gedurende milliseconden vloeit, gemeten zonder norm en meestal bij kamertemperatuur. CCA is een stroom die 30 seconden wordt volgehouden bij -18 °C met een spanningsondergrens van 7,2 V. Piekstroom valt daardoor altijd veel hoger uit.

Kun je piekstroom omrekenen naar CCA?

Nee, er bestaat geen geldige omrekenfactor. Omdat er voor piekstroom geen norm is voor duur, temperatuur of minimumspanning, meet elke fabrikant het anders en mag de waarde zelfs berekend zijn in plaats van gemeten. Vuistregels als delen door drie of vijf zijn giswerk.

Waarom staat er geen CCA-waarde op mijn jumpstarter?

Omdat de CCA-test is ontworpen voor loodaccu's. Een lithiumpack heeft een andere ontlaadcurve en je draait een startmotor nooit 30 seconden aan één stuk rond, dus de test zegt weinig over zo'n apparaat. Daarnaast oogt een piekwaarde nu eenmaal indrukwekkender op de verpakking.

Wat is het verschil tussen CCA, CA en HCA?

Het is dezelfde 30-secondentest bij een andere temperatuur. CCA meet bij -18 °C, CA of MCA bij 0 °C en HCA bij 26,7 °C. Een accu van 600 CCA levert ongeveer 750 CA en ongeveer 900 HCA. Wie CA vermeldt zonder uitleg, geeft je dus een getal dat ongeveer 25 procent hoger ligt.

Waarom staan er op mijn accu twee verschillende koudstartgetallen?

Dan zijn twee normen naast elkaar vermeld, bijvoorbeeld EN en SAE. Dezelfde accu kan 600 A volgens SAE en 570 A volgens EN heten, en volgens de oudere DIN-norm zelfs maar ongeveer 360 A. Kijk dus altijd naar de letters achter het getal voordat je twee accu's vergelijkt.

Kan ik CCA meten met een multimeter?

Nee. Een multimeter meet spanning en dus laadtoestand, niet hoeveel stroom een accu kan leveren. Een gesulfateerde accu kan 12,7 V aanwijzen en toch geen behoorlijke startstroom meer geven. Voor een CCA-schatting is een geleidbaarheidstester nodig, die de inwendige weerstand meet en omrekent.

Verder lezen

Nu je weet wat de twee eenheden betekenen, is de logische vervolgvraag hoeveel ampère er in jouw situatie nodig is. Dat werken we per motortype uit in jumpstarter ampère en capaciteit. Wil je begrijpen waarom diezelfde accu in januari opeens tekortschiet, lees dan koude start bij een auto, waarin we het gedrag van de accu bij vorst uitgebreider behandelen.

Twijfel je tussen een 12V- en een 24V-toestel, dan legt 12V of 24V jumpstarter uit waarom dat verschil zwaarder weegt dan het amperegetal. Voor het onderscheid tussen de moderne lithiumtoestellen en de oude loodgevulde boosters is lithium jumpstarter versus startbooster de plek om te beginnen. En ga je daadwerkelijk kiezen, dan loopt onze koopgids de criteria op volgorde van belang met je door.